Class Staff · Class İnsan Kaynakları
Geçici ve Günlük İşçide İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Kimin Sorumluluğunda?
Kısa cevap
Geçici iş ilişkisinde iş sağlığı ve güvenliği eğitimini verme ve gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü, işçiyi fiilen çalıştıran işverendedir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddesi bunu açıkça yazar; 6331 sayılı Kanun'un 17. maddesi de geçici iş ilişkisi kurulan işverenin, risklere karşı çalışana gerekli eğitimin verilmesini sağlayacağını belirtir. Yani işçi personel firmasının bordrosunda olsa bile, tesisinize ilk kez gelen kişinin o tesisin risklerini öğrenmeden işe başlamaması sizin sorumluluğunuzdadır.
Kanun metni ne diyor?
4857 sayılı Kanun'un 7. maddesi geçici işçi çalıştıran işverenin yükümlülüklerini sayar. Bunlardan biri şudur: işveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 17. maddesinin altıncı fıkrasında öngörülen eğitimleri vermekle ve iş sağlığı ve güvenliği açısından gereken tedbirleri almakla, geçici işçi de bu eğitimlere katılmakla yükümlüdür.
6331 sayılı Kanun'un 17. maddesinin altıncı fıkrası aynı yönde kısa bir hüküm içerir: geçici iş ilişkisi kurulan işveren, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli eğitimin verilmesini sağlar. Aynı maddeye göre eğitim özellikle işe başlamadan önce verilir, eğitimin maliyeti çalışana yansıtılamaz ve eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır.
İş kazası bildirimi de çalıştıran işverene yüklenmiştir: 7. maddeye göre geçici işçinin iş kazası ve meslek hastalığı hâllerini özel istihdam bürosuna derhâl, ilgili mercilere ise 5510 sayılı Kanun'da öngörülen şekilde bildirmek çalıştıran işverenin yükümlülüğüdür.
Sorumluluk dağılımı: kim neyi yapar
Aşağıdaki tablo, özel istihdam bürosu aracılığıyla kurulan geçici iş ilişkisindeki genel dağılımı gösterir. Sözleşmeniz ek yükümlülükler getirebilir; iş güvenliği uzmanınız ve hukuk danışmanınızla kendi dağılımınızı yazılı hale getirin.
| Konu | Özel istihdam bürosu (işveren) | Çalıştıran işletme |
|---|---|---|
| İş sözleşmesi, ücret, SGK bildirimi | Yapar | Yapıldığını kontrol eder |
| İşyerine özgü risklere karşı eğitim | Sözleşmeye göre destek verebilir | Verilmesini sağlar (4857 md. 7, 6331 md. 17) |
| İş sağlığı ve güvenliği tedbirleri | İşveren olarak 6331'den doğan yükümlülükleri sürer (4904 md. 19) | Alır (4857 md. 7) |
| İş kazasının bildirimi | Kendisine derhâl bilgi verilir | Büroya ve ilgili mercilere bildirir |
| Kişisel koruyucu donanım | Sözleşmeye göre | İşyeri kuralına göre kullanımı sağlar ve denetler |
| Eğitim kaydının tutulması | Dosyasında bulundurur | Kendi verdiği eğitimin kaydını tutar |
Günlük gelen kişi için eğitim nasıl mümkün olur?
Operasyon yöneticilerinin en sık itirazı şudur: bir günlüğüne gelen kişiye eğitim verecek zaman yok. Kanun, çalışmanın kısa sürmesini istisna saymaz; çözüm, eğitimi vardiyanın standart bir parçası haline getirmektir. Aşağıdaki düzen depo, aktarma merkezi, otel ve üretim tesislerinde uygulanabilir.
- Vardiya başlangıcından önce, yeni gelenler için sabit bir bilgilendirme zamanı ayırın.
- İçeriği tesise özgü tutun: acil çıkışlar, yaya ve forklift yolları, yasak bölgeler, kaldırma kuralları, kimyasal ve sıcak yüzeyler.
- İş başı gösterimini istasyon sorumlusu yapsın; yeni gelen kişi ilk işi gözetim altında yapsın.
- Eğitime katılanları isim, tarih ve imza ile kaydedin.
- Aynı kişi tekrar geldiğinde kaydını kontrol edin; görev ya da ekipman değiştiyse bilgilendirmeyi yenileyin.
- Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde aranan ek belgeleri iş güvenliği uzmanınızla belirleyin.
İlk gün kontrol listesi
Vardiya amirine verilecek kısa liste, eğitimin atlanmasını önlemenin en pratik yoludur.
- Gelen kişi isim listesinde var mı ve evrakı tam mı?
- Tesis bilgilendirmesini aldı mı, kaydı tutuldu mu?
- Kişisel koruyucu donanımı uygun mu?
- Çalışacağı istasyon ve sorumlusu belli mi?
- Yapmayacağı işler açıkça söylendi mi? Örneğin yetkisi olmayan ekipmanı kullanmamak.
- Kaza ya da ramak kala durumunda kime haber vereceğini biliyor mu?
Sık yapılan hatalar
İş kazası sonrası incelemelerde eksiklik çoğunlukla aşağıdaki alışkanlıklardan doğar.
- Eğitimi firma vermiştir varsayımıyla tesis bilgilendirmesini atlamak
- Eğitim verip kayıt tutmamak
- Yoğun günde yeni gelen kişiyi doğrudan en riskli istasyona vermek
- Geçici işçiye, yetkinliği doğrulanmadan iş ekipmanı kullandırmak
- Kazayı yalnızca firmaya bildirip resmî bildirimi firmanın yapacağını düşünmek
Class Staff ile çalışırken
Class İnsan Kaynakları, İŞKUR'un 1489 numaralı izin belgesine sahip özel istihdam bürosudur; İstanbul, Kocaeli, Ankara ve Sakarya'da otel, kargo aktarma, depo, lojistik, mağaza ve üretim işletmelerine günlük ve dönemsel personel sağlar.
Personelimiz kimlik, adli sicil, ikametgâh, SGK giriş, iş sözleşmesi ve İSG evrakı tamamlanmadan işe başlamaz; SGK girişi yapılmamış personel vardiyaya giremez. Tesisinize özgü bilgilendirme ise Kanun gereği sizin tarafınızda yapılır; biz bunu planlamanız için kimlerin geleceğini ve kaç kişinin geldiğini vardiya bazında görmenizi sağlarız. Çalışma alanına giriş ve çıkış uygun vardiyalarda GPS ile kaydedilir; alanda kalınan süre işletme panelinde görünür.
Tesisinizin tehlike sınıfını, aradığınız belge ve eğitim şartlarını talep aşamasında belirtirseniz kapsam yazılı teklifte buna göre netleştirilir.
Sık sorulan sorular
Geçici işçinin iş güvenliği eğitimini kim verir?
4857 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve 6331 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre eğitimin verilmesini sağlamak ve tedbirleri almak, geçici işçiyi çalıştıran işverenin yükümlülüğüdür.
Bir günlük çalışacak kişiye de eğitim gerekir mi?
Evet. Kanun çalışmanın kısa sürmesini istisna saymaz; 6331 sayılı Kanun eğitimin özellikle işe başlamadan önce verilmesini ister.
Personel firması eğitim verdiyse benim vermem gerekir mi?
Firmanın verdiği genel eğitim, tesisinize özgü riskler konusundaki yükümlülüğünüzü ortadan kaldırmaz. İşyerine özgü bilgilendirme ve iş başı gösterimi sizdedir.
Geçici işçi iş kazası geçirirse kim bildirir?
7. maddeye göre geçici işçiyi çalıştıran işveren, kazayı özel istihdam bürosuna derhâl ve ilgili mercilere 5510 sayılı Kanun'da öngörülen şekilde bildirmekle yükümlüdür.
Eğitim süresi için ücret ödenir mi?
6331 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır ve eğitimin maliyeti çalışana yansıtılamaz.
Taşeron işçisi için de aynı kural mı geçerli?
Alt işverenlikte işçinin işvereni alt işverendir ve eğitim yükümlülüğü öncelikle ondadır; ancak aynı çalışma alanını paylaşan işverenlerin 6331 sayılı Kanun'dan doğan yükümlülükleri ve asıl işverenin birlikte sorumluluğu vardır. Kendi durumunuz için iş güvenliği uzmanınıza danışın.
Eğitim kaydını nasıl tutmalıyım?
Katılımcı adı, tarih, eğitim içeriği, eğitimi veren kişi ve imza. Tekrar gelen personel için kaydı saklayın.
İlgili sayfalar
Diğer işveren rehberleri
- Asıl İşveren ile Alt İşverenin Birlikte (Müteselsil) Sorumluluğu: Yöneticiler İçin Rehber
- Geçici İş İlişkisi Nedir? Hangi Hâllerde Kurulur, Kaç Ay Sürer?
- Günlük İşçi İçin SGK Girişi: İşverenin Bilmesi Gerekenler
- Sigortasız İşçi Çalıştırmanın Cezası ve İşverene Gerçek Maliyeti
- Taşeron Firma SGK Primini Yatırmıyorsa Ne Olur? Asıl İşverenin Sorumluluğu
- Birden Fazla Personel Firmasıyla Çalışmak: Ne Zaman Mantıklı, Nasıl Yönetilir?
- Depo Elemanı Bulamıyorum: Önce Nedeni Bulun, Sonra Kanalı Değiştirin
- Gelen Personel Evraksız: İşe Başlamadan Önce Hangi Belgeler Görülmeli?
- Personel Firması Performansı Nasıl Ölçülür? Operasyon Müdürleri İçin 8 Gösterge
- Personel Firması İstenen Sayıda Eleman Göndermiyor: Ölçüm, Nedenler ve Çözüm
- Personel Firmasından Gelen Çalışanı Kadroya Almak: Yasal Durum, Bedel ve Geçiş Adımları
- Personel Nasıl Bulunur? İşverenler İçin 6 Kanalın Karşılaştırması
- Personel Temini Şartnamesi Nasıl Hazırlanır? Satın Alma İçin 9 Bölümlük Şablon
- Taşeron ve Personel Firmasından Her Ay İstenecek Belgeler: Ödeme Öncesi Kontrol Listesi
- İnsan Kaynakları Firması Türleri: İşletmeniz Hangisine İhtiyaç Duyuyor?
Kaynaklar
- 4857 sayılı İş Kanunu (md. 7)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (md. 17)
- 5510 sayılı Kanun (md. 13, iş kazasının bildirilmesi)
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir. Somut durumunuz için avukatınıza ve mali müşavirinize danışın. Mevzuat değişebilir; güncel metin için resmî kaynağa bakın.