Sigortasız İşçi Çalıştırmanın Cezası ve İşverene Gerçek Maliyeti

Kanun ne zaman bildirim istiyor?

5510 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre işverenler, sigortalı sayılan kişileri sigortalılık başlangıç tarihinden önce sigortalı işe giriş bildirgesiyle Kurum'a bildirmekle yükümlüdür. Yani kural, kişinin çalışmaya başlamasından önce bildirimdir. Madde inşaat, balıkçılık ve tarım işyerleri için en geç çalışmaya başlatıldığı gün bildirim gibi sınırlı istisnalar sayar; depo, otel, mağaza ve üretim tesisleri için sektöre özgü bir istisna yoktur. Madde ayrıca Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde ilk bir ay için de istisna sayar (md. 8/1-b).

Çalışmanın bir gün ya da birkaç saat sürmesi bu kuralı değiştirmez. Deneme günü, yoğunlukta gelen ek kişi ya da tanıdık aracılığıyla çağrılan günlükçü için de bildirim gerekir.

Sonuçlar: beş ayrı kalem

Aşağıdaki tablo kalemleri ve dayanaklarını gösterir. Tutarlar asgari ücrete ve olaya göre değişir; güncel rakamlar için mali müşavirinize başvurun.

İşçi benim değil, taşeronun: yine de sorumlu muyum?

Büyük ölçüde evet. 5510 sayılı Kanun'un 12. maddesi asıl işvereni, Kanun'un işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işverenle birlikte sorumlu tutar. Aynı madde geçici iş ilişkisi kurulan işvereni de işverenle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu sayar. Dolayısıyla tesisinizde çalışan kişinin kimin bordrosunda olduğu, sizi denetim ve iş kazası riskinden tek başına korumaz.

Ayrıca sigorta hak ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmak, azaltmak ya da başkasına devretmek için sözleşmelere konulan hükümler 5510 sayılı Kanun'un 92. maddesine göre geçersizdir. Çalışanla ya da aracıyla yapılan sigortasız çalışma anlaşması hukuken koruma sağlamaz.

Kayıt dışılık en çok nerede ortaya çıkar?

Tesis yöneticilerinin çoğu bilerek sigortasız işçi çalıştırmaz; sorun aşağıdaki boşluklardan girer.

• Yoğun günde amirin çağırdığı günlük işçiler
• Girişi sonra yaparız denilerek başlatılan deneme günleri
• Belgesi sorulmayan aracıların getirdiği ekipler
• Taşeronun eksik gün bildirdiği ya da hiç bildirmediği çalışanlar
• Vardiya listesinde adı olmayan ama sahada bulunan kişiler

Tesisinizi koruyan kontrol listesi

Aşağıdaki kontroller hem kendi kadronuz hem dışarıdan gelen ekipler için uygulanabilir.

• Kapı kuralı: işe giriş bildirgesi görülmeden kimse çalışma alanına alınmaz.
• Her vardiya için isim listesi tutulur; sahadaki kişi sayısıyla karşılaştırılır.
• Dışarıdan personel sağlayan firmadan her ay hizmet listesi ve ödeme belgeleri istenir.
• Geçici personel için firmanın İŞKUR izni ve geçici iş ilişkisi kurma yetkisi sorgulanır.
• Amirlerin kendi başına günlük işçi çağırması yazılı olarak yasaklanır.
• Giriş ve çıkış saatleri elle değil, doğrulanabilir bir kayıtla tutulur.

Yetkisiz aracıdan işçi almak ayrı bir risktir

Yoğun günlerde kapıya ekip getiren aracıların çoğu özel istihdam bürosu değildir. 4904 sayılı Kanun'un 20. maddesi, Kurum'dan izin almadan ya da yetkisi olmadan geçici iş ilişkisi düzenleyenlere olduğu gibi, bu kapsamda hizmet alan işverenlere de idari para cezası öngörür. Yani yetkisiz aracıyla çalışmak, sigortasız işçi riskine ek olarak ayrı bir yaptırım konusudur.

Class Staff'ta girişsiz çalışma nasıl engellenir

Class İnsan Kaynakları, İŞKUR'un 1489 numaralı izin belgesiyle çalışan özel istihdam bürosudur. Sistemimizde SGK girişi yapılmamış personel vardiyaya giremez. Kimlik, adli sicil, ikametgâh, SGK giriş, iş sözleşmesi ve İSG evrakı tamamlanmadan işe başlanmaz.

İşletme tarafında da kayıt vardır: kaç kişi istediğiniz ve kaç kişinin geldiği vardiya bazında panelde görünür; personelin çalışma alanına giriş ve çıkışı uygun vardiyalarda GPS ile kaydedilir. Listede olmayan kişinin sahada bulunması ya da listede olanın gelmemesi aynı gün fark edilir. Günlük ya da dönemsel personel ihtiyacınızı teklif formundan görev, vardiya ve kişi sayısıyla iletebilirsiniz.